Posted in Մայրենի

Ղ. Աղայան. կենսագրություն

Համացանցից փոքրիկ ու հետաքրքիր կենսագրական տեղեկություն դո՛ւրս գրիր Ղ. Աղայանի մասին:

Ղազարոս Աղայանը ծնվել է ապրիլի 4–ին, Վրաստանում` հայաբնակ գյուղում։

Սկզբնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում և Շամշուլդա գյուղի քահանա Տեր-Պետրոսի մոտ։ 1853-ին Աղայանը ընդունվել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը, մեկ տարի հետո ինքնակամ հեռացել։ Այնուհետև իր գիտելիքները լրացրել է ինքնակրթությամբ։

Ղազարոս Աղայանը աշխատել է որպես գրաշար Թիֆլիսում, Մոսկվայում և Պետերբուրգում։ 1867-ին վերադարձել է Անդրկովկաս, եղել է Էջմիածնի տպարանի կառավարիչ, խմբագրել «Արարատ» ամսագիրը։ Դասավանդել է Ախալցխայի, Ալեքսանդրապոլի, Երևանի, Շուշվա դպրոցներում, եղել Վրաստանի և Իմերեթիայի հայկական դպրոցների թեմական տեսուչ։ Աշխատել է «Փորձ» հանդեսի խմբագրությունում որպես քարտուղար, գործուն մասնակցություն ցուցաբերել «Աղբյուր» մանկական պատկերազարդ ամսագրի խմբագրմանը։ 1895-ին Աղայանը ձերբակալվել է հնչակյան կուսակցությանը պատկանելու մեղադրանքով, աքսորվել Նոր Նախիջևան, ապա՝ Ղրիմ։ Այնուհետև մինչև կյանքի վերջը եղել է ցարական ժանդարմերիայի հսկողության տակ։

Posted in Մայրենի

«Հնարագետ ջուլհակը». առաջադրանքներ

Կատարի՛ր պատմվածքի տակ գտնվող բոլոր առաջադրանքները:

Հարցեր և առաջադրանքներ

Գրի՛ր կապույտ գրված բառերի հոմանիշները:

Լուռ ու մունջ – սուս ու փուս
Դատարկ – փուչ, սին
Երկյուղ – վախ, ահ
Միմյանց – իրար
Սաստկանալ – զորանալ, թնդանալ
Փարատել – ապաքինել, բուժել
Ջուլհակ – ոյտայնագործ, կտավագործ
Ճախարակ – ծիծեռնիկ
Հանճար – Տաղանդ
Համբավ – տեղեկություն
Անհամար –  անթիվ, անհաշիվ, անչափ, անքանակ

Բացատրի՛ր նարնջագույնով գրված նախադասությունները, արտահայտությունները:

տեսնե ի՞նչ բան է, ի՞նչ է դերվիշի ուզածը, ինչո՞ւ է ժողովրդին սարսափի մեջ գցել – Հասկանալ, թե ինչումն է բանը և ինչ է ուզում դերվիշը։

լուն ուղտ շինելով – մեծացնել չնչին բանը

ժանտախտով պիտի դատարկես մեր երկիրը – հիվանդությունից կդատարկվի երկիրը։

ունքը շինելու տեղ, աչքն էլ հանեցին – օգնելու փոխարեն վիճակը ավելի վատացնել։

ծպտված ման էր գալիս Սպահանի Հայոց թաղումը – թաքուն ման էր գալիս Սպահանի Հայոց թաղումը։

Եթե ինձ ճանաչեցիր՝ չլինի թե երևցնես այդ բանը, թող մեր մեջը մնա –  ինձ ճանաչեցին, բայց ինձ հայտնի մի դարձրու։

Հնարագիտություն, թագավոր, կտավ, հարցմունք, կախարդական, անմահական, գլուխ, արհեստասեր բառերը բաղադրիչների բաժանի՛ր, որոշի՛ր կազմությունը (պարզ, բարդ, ածանցավոր, բարդ ածանցավոր):

Հնարագիտություն – հնար (արմատ), ա (հոդակապ), գիտ (արմատ), ություն (ածանց), բարդ ածանցավոր բառ
Թագավոր – թագ (արմատ), ավոր (ածանց), ածանցավոր բառ
Կտավ – պարզ բառ
Հարցմունք – հարց (արմատ), մունք (ածանց), ածանցավոր բառ
Կախարդական – կախարդ (արմատ), ական (ածանց), ածանցավոր բառ
Անմահական – ան (ածանց), մահ (արմատ), ական (ածանց), ածանցավոր բառ
Գլուխ – պարզ բառ
Արհեստասեր – արհեստ (արմատ), ա (հոդակապ), սեր (արմատ), բարդ բառ

Պատմվածքից դո՛ւրս գրիր 5 անձ ցույց տվող, 5 իր ցույց տվող գոյականներ: Պատմվածքից փորձիր գտնել և դուրս գրել հատուկ գոյականը:

Անձ ցույց տվող գոյականներ – Շահ-Աբաս, դերվիշ, ջուլհակ, գիտնական, բնակիչ
Իր ցույց տվող գոյականներ – հագուստ, փայտ, տանիք, ցորեն, օրորոց

Բնութագրի՛ր դերվիշին, ջուլհակին:

Դերվիշ – Դերվիշը մարդ էր, որը կարծում էր, որ ամեն-ինչը պատկանում է նրան։
Ջուլհակ – ջուլհակը շատ խելացի մարդ էր, նա շատ լուրջ էր խորհում։

Ի՞նչ սովորեցրեց քեզ պատմվածքը: Բանավոր ներկայացրո՛ւ:

Posted in Հայրենագիտություն

Սայաթ-Նովա

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ է Սայաթ-Նովայի իսկական անուն-ազգանունը, ի՞նչ է նշանակում նրա աշուղական կեղծանունը։

Սայաթ-Նովայի իսկական անունը Հարություն Սայադյան է։Սայաթ-Նովաի  կեղծանունը նշանակում է` որսորդի թոռ։

2. Ի՞նչ գիտեիք Սայաթ-Նովայի մասին մինչև նյութը կարդալը և ի՞նչ նոր բան իմացաք։

Ես գիտեի, որ Սայաթ-Նովայի անունը Հարություն Սայադյան է։  Իմացա, որ Սայաթ-Նովան ուշ միջնադարի հայ տաղերգության և
հոգևոր մշակույթի խոշոր ներկայացուցիչն էր: Նա կատարելության էր
հասցրել աշուղական-ժողովրդական քնարերգությունը, կամրջել
միջնադարյան բանաստեղծությունը և նոր ձևավորվող պոեզիան,
ժողովրդական խաղն ու հեղինակային քնարերգությունը:

3. Սայաթ-Նովայի անունը կրող ի՞նչ մշակութային կառույցներ կան Երևանում։

Երևանում կա Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոց և Սայաթ-Նովայի հուշաղբյուր։Մեր քաղաքում Սայաթ- Նովայի անվամբ փողոց ունենք։

Posted in Բնագիտություն

ՄԹՆՈԼՈՐՏԻ ՊԱՀՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ՄԱՐԴՈՒ ԱՌՈՂՋՈՒԹՅՈՒՆԸ

Հարցեր և առաջադրանքներ

Ի՞նչ նշանակություն ունի մթնոլորտը Երկրի համար:

Մթնոլորտը մեր մոլորակը պաշտպանում է հսկա երկնաքարերից և Արեգակից Երկիր ներխուժող ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներից: Մթնոլորտի շնորհիվ է, որ տեղի է ունենում ջրի շրջապտույտը:

Որո՞նք են մթնոլորտն աղտոտող հիմնական աղբյուրները:

Բնական աղտոտման աղբյուրներն են հրաբուխները, փոշեհողմը, ան­տառների հրդեհը և այլն։ Մարդածին աղտոտման աղբյուրներն են արդյունաբերությունը, գյուղատնտեսությունը և տրանսպորտը:

Ի՞նչ նյութերով է աղտոտված մթնոլորտը:

Մթնոլորտն աղտոտվում է գյուղատնտեսության մեջ օգտագործ­վող թունաքիմիկատներով, օրգանական նյութերի այրումից առաջացող գազերով:

Մթնոլորտի անաղարտության պահպանման ի՞նչ ուղիներ գիտեք:

Մթնոլորտի անաղարտության պահպանման հիմնական ուղին չաղ­տոտելն է։ Անհրաժեշտ է էներգիայի ավանդական աղբյուրների օգտագործումից աստիճանաբար անցնել Արեգակի, քամու էներգիայի օգտագործմանը, ո­րոնք չեն աղտոտում մթնոլորտը:

Աղտոտված մթնոլորտն ի՞նչ հիվանդություններ կարող է առաջացնել։

Կարող է առաջանալ քաղցկեղ, մաշկային հիվանդու­թյուններ և վնասել նյարդային համակարգը:

Ձեր բնակավայրում մթնոլորտն աղտոտող ի՞նչ աղբյուրներ գիտեք:

Հիմնականում մեր բնակավայրում մթնոլորտը աղտոտում են ավտոմեքենաները։ Բացի այդ, մարդիկ ուշադրություն չեն դարձնում իրենց միջավայրի մաքրությանը։

Posted in Մայրենի

Ղ. Աղայան «Հնարագետ ջուլհակը»

Հարցեր և առաջադրանքներ

Գրի՛ր կապույտ գրված բառերի հոմանիշները:

Լուռ ու մունջ – սուս ու փուս
Դատարկ – փուչ, սին
Երկյուղ – վախ, ահ
Միմյանց – իրար
Սաստկանալ – զորանալ, թնդանալ
Փարատել – ապաքինել, բուժել
Ջուլհակ – ոյտայնագործ, կտավագործ
Ճախարակ – ծիծեռնիկ
Հանճար – Տաղանդ
Համբավ – տեղեկություն
Անհամար – անթիվ, անհաշիվ, անչափ, անքանակ

Բացատրի՛ր նարնջագույնով գրված նախադասությունները, արտահայտությունները:

տեսնե ի՞նչ բան է, ի՞նչ է դերվիշի ուզածը, ինչո՞ւ է ժողովրդին սարսափի մեջ գցել – հասկանալ, թե ինչումն է բանը և ինչ է ուզում դերվիշը։

լուն ուղտ շինելով – մեծացնել չնչին բանը

ժանտախտով պիտի դատարկես մեր երկիրը – հիվանդությունից կդատարկվի երկիրը։

ունքը շինելու տեղ, աչքն էլ հանեցին – օգնելու փոխարեն վիճակը ավելի վատացնել։

ծպտված ման էր գալիս Սպահանի Հայոց թաղումը – թաքուն ման էր գալիս Սպահանի Հայոց թաղումը։

Եթե ինձ ճանաչեցիր՝ չլինի թե երևցնես այդ բանը, թող մեր մեջը մնա – ինձ ճանաչեցին, բայց ինձ հայտնի մի դարձրու։

Posted in Մայրենի, Ստեղծագործական աշխատանք

Ես հեքիաթային աշխարհում

Ես հեքիաթային աշխարհում

Մի օր քայլելիս, ես նկատեցի մի գեղեցիկ դուռ։ Այն պատված էր ծաղիկներով և բույսերով։ Նրա վրա գրված էր` «Հեքիաթային աշխարհ»։ Շատ չմտածելով ես բացեցի դուռը և հայտնվեցի Հեքիաթների աշխարհում։ Այնտեղ կային բոլոր հեքիաթային հերոսները, որոնց մասին ես շատ եմ կարդացել։ Ես նայեցի շուրջս և նկատեցի մի փոքր տուն, որը նույնպես պատված էր բույսերով։ Մտնելով այնտեղ ես տեսա բոլոր հեքիաթային հերոսներին։ Նրանք ինձ ողջունելով ասացին.

-Դու ո՞ր հեքիաթից ես, մենք քեզ երբևէ չենք տեսել։

Ես նրանց պատասխանեցի, որ ես հեքիաթից չեմ։

Նրանք ասացին.

-Եթե հեքիաթի հերոս չես, ինչու՞ ես գտնվում այստեղ։

Ես ասացի.

-Ես եկել եմ մարդկանց աշխարհից, որ տեսնեմ բոլոր հեքիաթների հերոսներին։

Նրանք պատասխանեցին.

-Միևնույնն է, շատ ուրախ ենք տեսնել քեզ մեր աշխարհում։

Նրանք ինձ հյուրասիրեցին և պատմեցին նրանց աշխարհի մասին։ Ես ծանոթացա բոլոր հերոսների հետ անձնապես։ Ծանոթացա նաև այն հերոսների հետ, որոնց չէի ճանաչում։ Մենք շատ լավ ժամանակ անցկացրեցինք։ Բայց ես հիշեցի, որ պետք է վերադառնամ տուն` մարդկանց աշխարհ։ Բոլորը շատ տխրեցին, երբ իմացան, որ ես պետք է գնամ։ Նրանք ինձ ճանապարհեցին դեպի դուռը և ես հայտնվեցի տանը։